“Ligt het aan de overgang? Of ligt het aan ons?” Die vraag stellen veel vrouwen zichzelf als het thuis begint te schuren. Er is vaker irritatie, er wordt minder gevreeën en ergens onderweg zijn jullie elkaar kwijtgeraakt. Relatieproblemen rond de overgang zijn heel gewoon, en toch denkt bijna iedereen dat ze de enige is.
In het kort
Relatieproblemen in de overgang ontstaan zelden door de overgang alleen. De perimenopauze en de menopauze veranderen je lijf, je slaap, je stemming en je zin in seks, en dat legt bloot wat er al langer onder de oppervlakte speelde: te lang zwijgen, behoeftes die nooit zijn uitgesproken en een manier van vrijen die niet meer past. Wat helpt is niet harder je best doen in bed, maar het gesprek over de onderstroom: wie ben jij nu, wie ben ik nu, en wat hebben we allebei nodig?
Komen relatieproblemen door de overgang?
Deels. De overgang is zelden de enige oorzaak, maar wel vaak het moment waarop het zichtbaar wordt. De overgang is geen moment maar een proces van jaren. Progesteron, je natuurlijke rustgever, neemt af: je slaapt lichter, je voelt meer onrust en je bent sneller prikkelbaar. Oestrogeen gaat grillig op en neer, met invloed op je stemming, opvliegers en mist in je hoofd. Meer daarover lees je in mijn blog over stemmingswisselingen rond de overgang.
Maar als relatie- en intimiteitscoach en bodyworker zie ik nog iets anders. De meeste koppels in deze fase zijn samen groot geworden, en niet meer wie ze twintig of dertig jaar geleden waren. Vaak gebeurt er tegelijk van alles: de kinderen gaan het huis uit, er zijn hormonale veranderingen, en niet alleen bij jou, ook bij hem. Als je elkaar in al die veranderingen niet meeneemt, raak je elkaar kwijt.
Bovenstroom en onderstroom: waar gaat de ruzie écht over?
Bijna nooit over waar je denkt dat het over gaat. Ik maak altijd onderscheid tussen de bovenstroom en de onderstroom van een relatie. De bovenstroom is het gedrag dat je ziet: hoe vaak jullie seks hebben, wie er zin heeft en wie niet, wie de vaatwasser weer niet heeft uitgeruimd. De onderstroom is wat daaronder leeft: behoeftes, verlangens en patronen.
Bij relatieproblemen in de overgang proberen veel stellen de bovenstroom op te lossen. “Waarom doen we het zo weinig?” “Waarom heb ik nou minder zin dan hij?” Maar wat je werkelijk te bekijken hebt, is de onderstroom. Precies de laag die we eng en spannend vinden. Problemen die zich in de slaapkamer laten zien, hebben bijna altijd een heel andere oorzaak.
Het patroon van zwijgen dat veel stellen herkennen
Waar het vaak misgaat, is een te lange periode van zwijgen, waarin jullie elkaar geen deelgenoot maken van je binnenwereld. Intussen stapelt er bij allebei van alles op. Ik generaliseer even, want soms is het precies andersom, maar dit zie ik heel vaak:
- Hij denkt op een gegeven moment: laat maar. Hij trekt zich terug en klapt naar binnen. Hij wordt knorrig, kortaf en geïrriteerd, en neemt minder initiatief, want “ze doet toch niet mee”.
- Zij merkt dat hij zich afsluit en dat de verbinding weg is, terwijl ze daar juist zoveel behoefte aan heeft. Ze gaat op haar tenen lopen, ze gaat trekken, ze wordt verdrietig.
- Samen komen jullie terecht in schuldgevoel aan de ene kant en “ben ik nog wel goed genoeg?” aan de andere kant.
En als het dan eindelijk op tafel komt, gebeurt dat vaak in de vorm van een verwijt. Na maanden stilte schiet je naar elkaar. Of je probeert het in bed op te lossen, terwijl het gesprek helemaal buiten bed ligt.
In mijn boek Je Tweede Puberteit lees je wat er rond de overgang met je lijf en je verlangen gebeurt, en hoe je je partner daarin meeneemt zonder dat het een strijd wordt.
“Wat betekent verbinding voor jou?”
Die vraag stel ik koppels vaak, aan ieder apart. Bijna altijd komen er twee totaal verschillende antwoorden uit. De een heeft het over knuffelen, zoenen, diepe gesprekken en samen op de bank. De ander heeft het, bij wijze van spreken, over twee keer per week seks. Zolang je die antwoorden niet van elkaar weet, beweeg je ontzettend langs elkaar heen.
Hetzelfde geldt voor de vraag: wat is voor jou intimiteit, en wat is seks? Een vrouw kan denken: we knuffelen veel, we lopen hand in hand, we liggen lepeltje lepeltje in bed. En hij denkt: ik sta droog. Voor veel mannen hangt een stuk zelfbeeld samen met hoe vaak er seks is. Voor veel vrouwen werkt het precies andersom: hoeveel verbinding is er, hoe veilig voel ik me, hoe geliefd? En daaruit kan seks ontstaan. Zolang elke aanraking een opstapje naar seks is, voelt haar lijf geen open, veilig veld; hoe je dat doel eruit haalt, lees je in non-lineaire seks.
Hoe bespreek je relatieproblemen in de overgang zonder ruzie?
Door de ander deelgenoot te maken in plaats van te beschuldigen. Stel dat hij zegt: “Ik merk dat het iets met me doet dat het al even geleden is. Ik mis je.” Dan legt hij geen druk of verplichting bij jou neer, maar hij spreekt wel uit wat er in hem leeft. En als jij dan kunt zeggen: “Ik heb ook heel veel behoefte aan samenzijn en verbinding. Alleen merk ik dat we te snel naar seks gaan, ik heb meer tijd en vertraging nodig”, dan is er ineens een opening.
- Kies de juiste plek. Niet in bed. Wel met een kop thee op de bank, of tijdens een wandeling met de hond. En geen alcohol erbij, want dan zeg je dingen die je niet bedoelt.
- Leg het in het midden. Praat over wat jij voelt, wat je nodig hebt, wat je verlangt en wat je anders zou willen. Leg het tussen jullie in, niet op zijn bord.
- Gebruik het hamburgermodel. Begin met een zacht broodje, iets liefs. Dan het stukje vlees, de kern, die wat pittiger mag zijn. En sluit af met weer een broodje.
Twijfel je of hij er wel open voor staat? In mijn blog over je vrouw in de overgang lees je wat er van zijn kant speelt.
Je hoeft de oplossing nog niet te weten
Veel vrouwen wachten met praten tot ze precies weten wat ze willen, alsof je de route moet kunnen uitleggen voordat je een stap zet. Maar juist in de overgang, waarin alles beweegt en er zoveel onzeker is, mag je dit zeggen: “Ik voel dat er iets nodig is. Ik wil het anders. Ik weet alleen nog niet hoe.” Dat is geen reden om je mond te houden. Het is precies de reden om het gesprek te openen.
Verwacht ook niet dat hij meteen op hetzelfde niveau zit. Je kunt hem wel meenemen, en samen een beweging maken, ook al gaat die niet in hetzelfde tempo. En geef het tijd. Jullie zitten vaak in een trein die lekker doordendert, en die mag echt even vertragen. Als je er samen rustig de tijd voor neemt, kun je een nieuw fundament bouwen: een fundament 3.0 of 4.0, dat past bij wie jullie nu zijn. Hoe je dat ook in je intimiteit doet, lees je in mijn pijlerblog over intimiteit en seks rond de overgang.
Veelgestelde vragen over relatieproblemen in de overgang
Is het normaal dat je in de overgang twijfelt aan je relatie?
Ja, dat is heel gewoon. Je lijf, je slaap en je zin in seks veranderen, en vaak veranderen jullie levens tegelijk, bijvoorbeeld als de kinderen het huis uitgaan. Twijfel is dan vaak een signaal dat jullie manier van samen zijn niet meer past, niet automatisch dat de relatie voorbij is.
Kan de menopauze een relatie kapotmaken?
De menopauze maakt een relatie niet zomaar kapot, maar ze legt wel bloot wat er al langer speelde. Wat relaties in deze fase vooral schaadt, is een lange periode van zwijgen waarin bij allebei frustratie opstapelt. Als je leert de ander deelgenoot te maken van je binnenwereld, zonder verwijt, kan deze fase jullie juist dichter bij elkaar brengen.
Helpen hormonen bij relatieproblemen in de overgang?
Ik ben voorstander van hormonen als dat bij jou past, maar als je alleen de hormonen pakt en niet de communicatie, kom je er niet. Soms is het het een, soms het ander, en soms allebei. Bespreek hormoontherapie altijd met een arts die zich in de overgang heeft verdiept; ik ben geen arts. Lees ook mijn blog over hormoontherapie rond de overgang.
Wat kan ik doen als mijn partner niet over de overgang wil praten?
Begin bij jezelf en vertel wat er in jou speelt, zonder hem iets te verwijten. Verwacht niet dat hij meteen in jouw tempo meegaat; je kunt hem wel stap voor stap meenemen. Laat hem bijvoorbeeld iets lezen of luisteren en praat er de volgende dag tijdens een wandeling over.
Samen verder? Lees Je Tweede Puberteit
Liever eerst luisteren? In aflevering 399 van Afvallen in de Overgang met Shirley Verduin praat ik precies hierover: relatieproblemen in de overgang. En in aflevering 424 van de Positioneer Jezelf Podcast met Susan Veldkamp vertel ik waarom seks eigenlijk nooit over seks gaat. Alles rustig nalezen? Dat kan in mijn boek.
In Je Tweede Puberteit lees je wat de overgang met je lijf, je verlangen en je relatie doet, en hoe je hem daarin meeneemt. Je Tweede Puberteit. Wat elke vrouw moet weten over INTIMITEIT rond de OVERGANG.
Liever lezen op je e-reader of telefoon? Bestel het e-book (€ 14,99). Meer over het boek lees je op jetweedepuberteit.nl.
Wil je hier persoonlijk mee aan de slag? Kijk dan naar mijn traject Feminine Pleasure.
Liefs, Sas