“Help, mijn vrouw is in de overgang en haar karakter is veranderd.” Het is een van de zinnen die mannen letterlijk in Google typen. Vaak ’s avonds laat, na weer een ruzie die uit het niets leek te komen, of na een nacht waarin zij lag te woelen en jij wakker lag van de vraag wat er met jullie aan de hand is. Deze blog is voor jou: de man, of de partner, naast een vrouw in de overgang. Want zij draagt dit proces zelf, maar ze hoeft het niet alleen te doen.
In het kort
Een vrouw in de overgang (of menopauze, zoals ze in Vlaanderen vaak zeggen) maakt een proces van jaren door waarin haar hormonen haar slaap, stemming, energie en verlangen veranderen. Ze is niet stuk en ze wijst jou niet af: haar lijf zoekt een nieuwe balans. Wat jij kunt doen is kennis opdoen, doorlopend vragen stellen, luisteren zonder te fixen en de druk uit jullie intimiteit halen. Zo kan deze fase jullie dichter bij elkaar brengen in plaats van uit elkaar.
Wat gebeurt er met een vrouw in de overgang?
Haar hormonen gaan schuiven, en dat raakt bijna alles: van haar slaap tot haar humeur en van haar energie tot haar zin in seks. De overgang is geen moment maar een proces. Het kan rond haar 35e al beginnen en tien tot vijftien jaar duren. De perimenopauze is de onrustige fase vóór de laatste menstruatie, de menopauze is die laatste menstruatie zelf (die weet je pas achteraf, na twaalf maanden zonder) en daarna komt de postmenopauze. Wil je de fases precies snappen, lees dan mijn blog over de fasen van de overgang.
Twee hormonen spelen hier een grote rol:
- Progesteron vertrekt vaak als eerste. Het is haar natuurlijke rustgever. Daalt het, dan slaapt ze lichter en onrustiger, voelt ze overdag een onrust die ze zelf niet kan plaatsen en ligt haar prikkelbaarheid dichter aan de oppervlakte. Ook in bed blijft haar systeem dan sneller alert, in plaats van dat het kan ontspannen.
- Oestrogeen gaat in de perimenopauze grillig op en neer. De ene maand hoog, de volgende maand keldert het. Dat kan stemmingswisselingen geven, opvliegers, nachtzweten en een soort mist in haar hoofd. Later wordt het vaginale weefsel dunner en droger, en aanraking die jarenlang fijn was kan opeens schuren of pijn doen.
Haar lichaam voelt dus letterlijk niet meer als haar lichaam. Veel vrouwen schamen zich daarvoor. Ze voelen zich minder vrouwelijk en minder aantrekkelijk, en ze zeggen dat lang niet altijd hardop.
Is het karakter van een vrouw in de overgang veranderd?
Een beetje wel, en dat is niet alleen slecht nieuws. Ik noem de overgang een tweede puberteit. Net als de eerste haalt ze alles overhoop: hormonen, lijf, emoties en verlangens. Alleen maakte de eerste puberteit haar klaar voor de wereld van anderen: aanpassen, presteren, aardig gevonden worden. Deze puberteit maakt haar klaar voor de wereld van haarzelf.
Wat je dus kunt zien: energie die jarenlang vastzat in zorgen en pleasen komt vrij. Haar bullshitradar wordt scherper, ze voelt sneller wat klopt en wat niet. En haar lichaam weigert nog langer te doen alsof, in het dagelijks leven en net zo goed in bed. Dat kan voor jou voelen alsof je ineens met een andere vrouw samenwoont. Maar het is geen defect. Ze gaat erin als de vrouw die iedereen tevreden hield, en ze komt eruit als de wijze vrouw die zichzelf kent.
In mijn boek Je Tweede Puberteit lees je wat er rond de overgang met haar lijf en haar verlangen gebeurt, in gewone taal. Je kunt het ook prima zelf lezen.
Wat heeft een vrouw in de overgang van haar partner nodig?
Vooral begrip, en begrip begint bij kennis. Als relatie- en intimiteitscoach en ErectieCoach zie ik hoe vaak stellen totaal onvoorbereid in deze fase belanden. Zij worstelt in stilte, hij worstelt in stilte, en de afstand groeit. Dat hoeft niet. Dit helpt wel:
- Stel vragen, niet één keer maar steeds weer. Hoe voel jij je in deze fase? Wat kan ik voor je betekenen? Wat verlang je van mij, fysiek, emotioneel en praktisch?
- Luister zonder oplossing. Mannen willen graag repareren. Maar haar ervaring hoeft niet opgelost te worden, ze wil gehoord worden.
- Neem stemmingswisselingen niet persoonlijk. Ze worden hormonaal aangestuurd. Als haar energie op is, is dat geen afwijzing van jou maar een strijd die zij vanbinnen voert.
- Begin het gesprek voordat het escaleert. Wacht niet tot de spanning in de slaapkamer of aan de keukentafel voelbaar is.
- Zoek samen nieuwe rituelen. Oude gewoontes passen misschien niet meer. Een vaste avondwandeling zonder telefoon, of elke avond de vraag: “Hoe was jouw dag écht?”
Meer praktische tips voor jullie samen vind je in de overgang uitgelegd, met tips voor koppels.
En wat doet het met jou?
Ook dat mag er zijn. Je mist misschien haar lichtheid, haar aanraking of de seks zoals die was. Je voelt je soms buitengesloten of onzeker. Deel dat, zonder verwijt. Bijvoorbeeld zo: “Ik mis je nabijheid soms. Hoe kunnen we daar samen vorm aan geven?”
En kijk ook eens eerlijk naar jezelf. Voor vrouwen in de overgang komt gelukkig steeds meer begrip, maar ook het mannenlichaam verandert. Ook jouw opwinding werkt per dag, per jaar en per levensfase anders. Het wordt nooit meer zoals vroeger. Jij niet, zij niet, jullie niet. Wat je kunt doen is meebewegen: luisteren, voelen en leren. Stop met verlangen naar vroeger en begin met bouwen in het nu.
Hoe zit het met seks als je vrouw in de overgang is?
Seks verandert, maar hoeft niet te verdwijnen. Haar libido kan afnemen of verschuiven, en wat haar vroeger opwond werkt nu misschien niet meer. Veel vrouwen krijgen rond de overgang een responsief verlangen: de zin komt niet vooraf, maar ontstaat pas als ze in aanraking en ontspanning zakt. Haar lichaam heeft daar veel meer tijd voor nodig dan het jouwe. Haar verlangen begint bij veiligheid, bij verbinding en bij het gevoel dat er geen verwachting is.
Misschien zegt ze op een dag dat ze seks anders wil dan jullie gewend zijn. Dan is de reflex begrijpelijk: “Doe ik het dan al die jaren verkeerd? Ben ik niet goed genoeg?” Of: “Wil je geen seks meer met mij?” Die reacties zijn heel normaal. Maar meestal gaat het niet over jou. Het gaat over haar lichaam dat veranderd is en nu andere dingen nodig heeft. Veel vrouwen willen juist wel seks, alleen seks die klopt met wie ze nu is, waarin ze kan ontspannen in plaats van presteren.
Geef jullie daar de tijd voor. Eén gesprek is niet genoeg, het is het begin van een dialoog die jaren doorloopt. Voer dat gesprek niet in bed of na een vrijpartij die niet lukte, maar op een rustig moment, aangekleed, met een kop thee. Wil je dieper begrijpen wat er gebeurt als zij geen zin heeft, lees dan ook mijn vrouw wil geen seks: wat nu? en de grote blog over intimiteit en seks rond de overgang.
Veelgestelde vragen over je vrouw in de overgang
Is het normaal dat mijn vrouw in de overgang zo prikkelbaar is?
Ja, dat komt veel voor. Als progesteron daalt, slaapt een vrouw lichter en staat haar zenuwstelsel sneller op scherp, waardoor ze prikkelbaarder wordt. Schommelend oestrogeen kan daarbovenop stemmingswisselingen geven. Het is geen karakterfout en ook geen afwijzing van jou.
Hoe lang duurt de overgang bij een vrouw?
De overgang is een proces van jaren: het kan rond de 35 beginnen en tien tot vijftien jaar duren. De menopauze zelf, de laatste menstruatie, valt gemiddeld rond het 50e jaar, maar dat kan van begin 40 tot eind 50 zijn. Zie het dus niet als een fase van een paar maanden die je even uitzit.
Komt de zin in seks na de menopauze terug?
Vaak wel, maar in een andere vorm. Haar seksualiteit wordt in deze fase niet minder maar anders, en anders kan rijker zijn. Zodra de druk wegvalt, blijkt het verlangen meestal niet weg maar verstopt. Tijd, aanraking zonder agenda en verbinding helpen daarbij meer dan aandringen.
Moet mijn vrouw hormonen gaan gebruiken?
Dat is haar keuze, niet de jouwe. Ik ben geen arts. Wel raad ik vrouwen aan dit te bespreken met een arts die zich echt in de overgang heeft verdiept, en een tweede mening mag altijd. Jouw rol is meedenken als zij dat wil, en haar steunen in wat ze kiest.
Lees het samen: Je Tweede Puberteit
In mijn boek vraag ik vrouwen hun partner het hoofdstuk over hoe haar lijf werkt te laten lezen, en er daarna samen over te praten. Want er ontbreekt bij de meeste stellen geen liefde, maar kennis. Lees het dus gerust zelf, of geef het haar cadeau. Je Tweede Puberteit. Wat elke vrouw moet weten over INTIMITEIT rond de OVERGANG.
Liever lezen op je e-reader of telefoon? Bestel het e-book (€ 14,99). Meer over het boek lees je op jetweedepuberteit.nl.
Wil zij hier persoonlijk mee aan de slag? Kijk dan naar mijn traject Feminine Pleasure.
Liefs, Sas