Je slaapt slechter, je ontploft om een leeg melkpak en je zin is ver te zoeken. Maar de overgang, dat komt toch later? Veel perimenopauze klachten worden niet herkend. Niet door vrouwen zelf, niet door hun partners en helaas ook niet altijd in de spreekkamer.
In het kort
Perimenopauze klachten zijn veel breder dan opvliegers: slecht slapen, nachtzweten, hartkloppingen, een onregelmatige cyclus, minder geduld, vergeetachtigheid, somberheid en minder zin of pijn bij het vrijen horen er ook bij. De perimenopauze is de fase rondom de menopauze waarin je hormonen schommelen en dalen, en die kan al rond je 35e beginnen. Veel vrouwen herkennen de signalen niet, omdat ze nog ongesteld zijn, omdat de klachten overal tegelijk zitten of omdat ze op een burn-out lijken.
Ik spreek ze wekelijks. Vrouwen die zichzelf niet meer herkennen. Die al jaren slecht slapen, hun concentratie kwijt zijn en hun relatie voelen afbrokkelen. En die zich afvragen: wat is er mis met mij?
In deze blog lees je welke signalen er bij de perimenopauze horen, ook de minder bekende in je lijf, je slaap, je stemming en in bed. En waarom zoveel vrouwen ze over het hoofd zien.
Wat is de perimenopauze?
De perimenopauze is dé overgang zoals we die kennen: de jaren rondom de menopauze waarin de klachten beginnen. Je hormoonspiegels gaan schommelen en dalen, en je lichaam verandert van vruchtbaar naar niet meer vruchtbaar.
De overgang is een proces, geen moment. Het kan rond je 35e beginnen en tien tot vijftien jaar duren. De menopauze zelf is alleen het moment van je allerlaatste menstruatie. Wil je alle fasen op een rij? Lees dan de vier fasen van de overgang uitgelegd.
Welke perimenopauze klachten zijn er?
Iedereen kent de opvliegers. Maar hormonen sturen ontzettend veel aan, van je slaapcyclus tot je stofwisseling. Oestrogeen is een soort regisseur: het speelt mee in je slaap, je stemming, je pijnbeleving, je geheugen, je slijmvliezen en je gewrichten. Als het daalt, voel je dat vaak overal tegelijk.
In je lijf
- Opvliegers, plotselinge warmtegolven en rode vlekken.
- Hevig zweten in bed.
- Hartkloppingen.
- Een onregelmatige, onvoorspelbare cyclus.
- Bloedarmoede.
- Een energie-achtbaan: de ene dag kun je de wereld aan, de andere dag ben je op.
In je slaap
Progesteron is je natuurlijke rustgever, en het vertrekt vaak als eerste. Als het daalt, blijft je brein aanstaan terwijl jij wilt slapen. Je slaapt lichter, en om vier uur ’s nachts lig je klaarwakker en zwetend. Hormonen verstoren je slaap en slaaptekort verstoort je hormonen weer. Een vicieuze cirkel, die ook je energie en je geduld overdag flink kan dempen.
In je stemming en je hoofd
- Je hebt minder geduld en bent sneller prikkelbaar.
- Je raakt sneller overprikkeld en voelt je onrustig.
- Je emoties zitten dichter aan de oppervlakte.
- Je voelt je angstig of somber.
- Je vergeet woorden en kunt je minder goed concentreren.
Het vertrouwde ritme van je cyclus kan jarenlang veel grilliger worden. Niet alleen per maand, ook per week en per dag. Veel vrouwen merken dat het verschil tussen de twee helften van hun cyclus groter wordt: de pieken worden hoger en de dalen dieper.
In intimiteit
Nergens praat je lijf zo duidelijk terug als in bed. Je verlangen komt niet meer vanzelf, je opwinding komt trager op gang en aanraking voelt ineens overweldigend of juist vlak. Ook van iemand van wie je houdt. Je checkt uit tijdens seks, en seks uit plicht of gewoonte lukt gewoon niet meer. De huid van je vagina kan dunner worden, wat kan leiden tot jeuk, droogheid of pijn bij het vrijen.
Herken je dat? Lees dan ook waarom je zin in seks verandert rond de overgang.
Waarom herkennen vrouwen hun perimenopauze klachten niet?
Daar zijn een paar redenen voor, en ik zie ze in mijn praktijk steeds terugkomen.
- Je bent nog gewoon ongesteld. Veel vrouwen denken: geen opvliegers en nog ongesteld, dus het speelt nog niet. Terwijl je ondertussen al midden in een storm van hormonale veranderingen kunt zitten.
- De klachten lopen zo uiteen. Slecht slapen, een kort lontje, vergeetachtigheid, pijn bij het vrijen. Omdat het overal tegelijk zit, wordt de verbinding zelden in één keer gelegd.
- Ze lijken op een burn-out. Vermoeidheid, slaapproblemen, prikkelbaarheid, weinig energie en een gevoel van leegte. Daardoor krijgen sommige vrouwen te snel de diagnose burn-out, of een antidepressivum, terwijl er (ook) iets hormonaals speelt.
- Er is weinig kennis. Ook onder artsen, coaches en therapeuten. Een consult duurt tien minuten, en de kennis van nu heeft nog lang niet elke spreekkamer bereikt.
- We hebben geleerd ons lijf te negeren. Doorgaan, pleasen, doorbijten. Die oude strategie werkt nu averechts. Signalen die je negeert, worden luider.
En dan trekken veel vrouwen behoorlijk harde conclusies over zichzelf. “Ik ben gek aan het worden.” “Er klopt iets niet meer met mij.” Terwijl je lijf misschien helemaal niet kapot is.
Herken je dit? Mijn boek Je Tweede Puberteit gaat over precies deze fase: wat elke vrouw moet weten over intimiteit rond de overgang.
Een signaal is een wegwijzer, geen alarmbel
Je bent niet stuk. Je lijf verandert en ervaart grote hormonale veranderingen, en het praat ineens terug. De ruis in je leven neemt vaak af, terwijl je hormonale buffer dunner wordt. Je lijf praat harder terwijl het leven stiller wordt.
Een signaal is informatie. Je verlangen is niet weg, het is veranderd. Trage opwinding vraagt om vertraging. Pijn vraagt je om te stoppen met forceren. Zo gezien wijzen al die perimenopauze klachten je de weg terug naar jezelf.
Wat kun je doen met perimenopauze klachten?
- Neem jezelf serieus. Bespreek je klachten met een arts die zich in de overgang heeft verdiept. Voel je je niet gehoord, vraag dan een tweede mening, bijvoorbeeld bij een gespecialiseerde gynaecoloog of een overgangskliniek.
- Zorg voor je zenuwstelsel. Ademhaling, beweging en lichaamswerk helpen je lijf te kalmeren.
- Wees mild met alcohol. Het lijkt ontspannend, maar het verstoort je hormoonbalans, maakt opvliegers erger en je slaap slechter.
- Vergelijk niet met vorige week. Dat versterkt alleen de teleurstelling. Kijk naar hoe het nu is.
- Neem je partner mee. Hij heeft geen flauw idee wat er in jouw systeem gebeurt. Vertel in welke fase je zit. Sommige stellen hangen een kalender op de koelkast met een smiley die lacht, iets minder lacht, boos of moe is.
Wil je weten wat er rond de overgang met intimiteit gebeurt, alleen of samen? Lees dan ook mijn blog over intimiteit en seks rond de overgang.
Veelgestelde vragen over perimenopauze klachten
Op welke leeftijd beginnen de klachten van de perimenopauze?
De eerste duidelijke klachten beginnen meestal tussen je 40e en 55e. Maar de hormonale verschuiving is vaak al veel eerder ingezet, rond je 35e. Daardoor kun je al signalen merken voordat je zelf aan de overgang denkt.
Kun je klachten hebben als je nog ongesteld bent?
Ja. Je kunt iedere maand ongesteld worden, geen opvliegers hebben en toch al in de perimenopauze zitten. Lees daarover meer in nog ongesteld en toch in de overgang.
Hoe lang duurt de perimenopauze?
Dat verschilt per vrouw. De hele overgang kan rond je 35e beginnen en tien tot vijftien jaar duren. Na de menopauze zoekt je lijf nog een nieuwe balans, en dat kan gemiddeld twee tot vijf jaar duren.
Herken je jezelf? Lees Je Tweede Puberteit
Omdat zoveel vrouwen pas veel te laat horen wat er eigenlijk al jaren in hun lijf gebeurt, schreef ik Je Tweede Puberteit. Wat elke vrouw moet weten over INTIMITEIT rond de OVERGANG.
In het boek lees je wat de alarmsignalen van je lichaam je vertellen, hoe je hormonen werken zonder medisch jargon en wat dat betekent voor je slaap, je verlangen en je relatie.
Herken je veel van deze signalen en hoor je er liever over dan dat je erover leest? Luister dan naar aflevering 399 van Afvallen in de Overgang met Shirley Verduin en naar aflevering 424 van de Positioneer Jezelf Podcast met Susan Veldkamp, waarin ik vertel over intimiteit rond de overgang. Wat je lijf je in deze fase allemaal vertelt, lees je daarna rustig na in mijn boek.
Liever lezen op je e-reader of telefoon? Bestel het e-book (€ 14,99). Meer over het boek lees je op jetweedepuberteit.nl.
Wil je hier persoonlijk mee aan de slag? Kijk dan naar mijn traject Feminine Pleasure.
Liefs, Sas