Om vier uur ’s nachts klaarwakker en zwetend. En ’s avonds, als zijn hand op je been landt, alleen maar denken: écht niet. Zó herkenbaar. Slecht slapen rond de overgang doet veel meer met je zin en je relatie dan de meeste vrouwen denken.
Want slaap is niet het einde van de dag. Het is het begin van hoe jij morgen in het leven staat. In deze blog lees je waarom slecht slapen in de overgang zo vaak voorkomt, wat het met je verlangen en je relatie doet en wat je zelf kunt doen.
In het kort
Slecht slapen rond de overgang komt doordat progesteron, je natuurlijke kalmeringsmiddel, daalt en schommelend oestrogeen nachtzweten geeft, terwijl je zenuwstelsel sneller aanstaat. Hormonen verstoren je slaap en slaaptekort verstoort je hormonen weer, een vicieuze cirkel. Dat raakt ook je zin: als je systeem moet kiezen tussen overleven en verlangen, wint overleven altijd, dus beter slapen is vaak een eerste stap terug naar je verlangen.
Waarom slaap je slechter in de overgang?
Tijdens de overgang daalt de productie van oestrogeen en progesteron. En juist die twee hebben veel met je slaap te maken.
- Progesteron vertrekt als eerste. Soms al rond je 35e. Progesteron is je natuurlijke kalmeringsmiddel: in je lichaam wordt het omgezet in een stof die werkt op dezelfde receptoren als slaaptabletten en kalmeringsmiddelen. Als het daalt, blijft je brein aanstaan terwijl jij wilt slapen.
- Oestrogeen schommelt. In de perimenopauze gaat het grillig op en neer, en dat geeft nachtzweten.
- Je zenuwstelsel staat sneller aan. De hormonale schommelingen zetten je zenuwstelsel in een staat van alertheid. Je voelt je onrustiger, bent prikkelbaarder en je nervus vagus, een belangrijke zenuw voor ontspanning, raakt sneller uit balans.
En dat kan al spelen terwijl je nog gewoon ongesteld wordt en geen opvliegers hebt. Wil je weten in welke fase je zit? Lees dan ook over de fasen van de overgang.
Een vicieuze cirkel: hormonen en slaaptekort
Tijdens je slaap gebeurt er ontzettend veel. Je brein ruimt op, je cellen herstellen, je immuunsysteem wordt bijgewerkt en je hormonen worden gereguleerd. Denk aan groeihormoon, cortisol en melatonine.
Het werkt dus twee kanten op. Hormonen verstoren je slaap, en slaaptekort verstoort je hormonen weer. Een vicieuze cirkel.
En ondertussen draait je lijf overuren. Je hoofd blijft rondjes draaien. Je emoties liggen net onder de oppervlakte. Je lontje wordt korter, je weerstand lager en je verlangen voelt onbereikbaar ver weg.
Zin is geen eerste levensbehoefte
Slaaptekort is een van de grootste vijanden van verlangen. Zin is geen eerste levensbehoefte. Als je systeem moet kiezen tussen overleven en verlangen, wint overleven altijd.
Je brein heeft een vaste volgorde: eerst overleven, dan verbinden, dan genieten. Een lichaam dat te weinig slaapt, gestrest is en minder oestrogeen aanmaakt, heeft letterlijk minder capaciteit voor opwinding. Daarom pak ik in mijn praktijk soms éérst de slaap aan, nog vóór de relatie.
Dus heb je al maanden geen zin en slaap je al net zo lang slecht? Dan ligt het niet aan jou. Je bent niet stuk en je bent je verlangen niet kwijt. Je lijf heeft eerst iets anders nodig. Meer over hoe verlangen rond de overgang verandert, lees je in mijn blog over intimiteit en seks rond de overgang.
Herken je dit? Mijn boek Je Tweede Puberteit gaat over precies deze fase: wat elke vrouw moet weten over intimiteit rond de overgang.
Wat doet slecht slapen in de overgang met je relatie?
Veel. Als je slecht slaapt, reageer je minder zacht en heb je minder geduld. En bij veel koppels heeft seks ook nog eens een vaste plek gekregen: helemaal aan het einde van de dag. Als je lijf op is en je hoofd klaar.
Na een slechte nacht en een volle dag doet je systeem dan precies waar het behoefte aan heeft: slapen. En daar gaan we vervolgens relationele betekenis aan geven. Dan wordt vermoeidheid ineens: “Jij hebt geen zin meer in mij.”
Terwijl de liefde er nog volop kan zijn, en de behoefte aan intimiteit ook. Kijk daarom ook eens naar de timing. Misschien werkt de ochtend beter, een vrije middag of eerder op de avond. En maak daar geen nieuwe prestatiedruk van: seks is nooit het verplichte eindstation. Aanraken, zoenen en samen zijn mag ook gewoon genoeg zijn.
Slaap je slecht naast elkaar? Ik slaap zelf graag samen, en wissel dat regelmatig af met nachten alleen. Dat werkt voor mij en mijn lief heel fijn.
Wat helpt tegen slecht slapen in de overgang?
Een paar dingen die je zelf kunt doen:
- Wees mild met alcohol. Het lijkt ontspannend, maar alcohol verstoort je hormoonbalans, maakt opvliegers erger, verhoogt je cortisol en maakt je slaap slechter. Je wordt er vermoeider van wakker.
- Laat schermen en late koffie weg. Dim ’s avonds het licht en leg je telefoon buiten de slaapkamer.
- Zorg voor een koele en donkere slaapkamer. Leg een handdoek en schone kleding klaar voor als je wakker wordt van nachtzweten.
- Word je wakker? Blijf liggen en adem rustig. Ben je na een half uur nog steeds wakker, sta dan op.
- Zoek overdag echte rust. Scrollen voelt als ontspanning, maar je systeem blijft aan.
- Bescherm je avonden. Zeg nee tegen die late afspraak, zet een wekker om naar bed te gaan en houd één avond per week leeg.
Je slaap is heilig. Soms moet je simpelweg meer durven loslaten en je overgeven aan wat je lijf vraagt.
En je hormonen?
Omdat progesteron zo’n grote rol speelt in je slaap, kan het de moeite waard zijn om met een arts die zich in de overgang heeft verdiept te bespreken wat er hormonaal mogelijk is. Ik ben geen arts en geef geen medisch advies. Maar ik spreek wekelijks vrouwen die al jarenlang slecht slapen, zonder dat dit ooit is besproken. Lees ook waarom zoveel vrouwen bang zijn voor hormoontherapie.
Veelgestelde vragen over slecht slapen in de overgang
Is slecht slapen in de overgang normaal?
Het komt heel veel voor. Dalend progesteron haalt de kalmte weg en schommelend oestrogeen geeft nachtzweten. Maar veel voorkomen betekent niet dat je het maar moet accepteren. Neem je slaap serieus en bespreek het met een arts als het je leven gaat beheersen.
Helpt een glas wijn om beter te slapen?
Het lijkt ontspannend, maar alcohol werkt juist tegen je. Het maakt opvliegers erger, verhoogt je cortisol en belemmert je slaapkwaliteit, waardoor je vermoeider wakker wordt.
Kan slecht slapen mijn zin in seks beïnvloeden?
Zeker. Slaaptekort is een van de grootste vijanden van verlangen. Als je systeem moet kiezen tussen overleven en verlangen, wint overleven altijd. Beter slapen is daarom vaak een eerste stap terug naar je zin.
Beter slapen, meer ruimte voor verlangen: lees Je Tweede Puberteit
In Je Tweede Puberteit heb ik een heel hoofdstuk aan slaap gewijd. Omdat ik in mijn praktijk zie hoe vaak slaaptekort de stille vijand van je verlangen is. Je leest wat er ’s nachts in je lijf gebeurt en welke kleine keuzes het verschil maken. Wat elke vrouw moet weten over INTIMITEIT rond de OVERGANG.
Geen medisch menopauzehandboek, maar een eerlijke, lijfgerichte gids. Met of zonder partner.
Luister je liever overdag, op de bank of tijdens een wandeling? In aflevering 399 van Afvallen in de Overgang met Shirley Verduin en in aflevering 424 van de Positioneer Jezelf Podcast met Susan Veldkamp hoor je mij over intimiteit rond de overgang. En wil je daarna nalezen wat slaap met je verlangen doet? Dat staat in mijn boek.
Liever lezen op je e-reader of telefoon? Bestel het e-book (€ 14,99). Meer over het boek lees je op jetweedepuberteit.nl.
Wil je hier persoonlijk mee aan de slag? Kijk dan naar mijn traject Feminine Pleasure.
Liefs, Sas